Publikacje
mgr
Krzysztof Polanecki

KONFLIKTY ZWIĄZANE Z NAUKĄ SZKOLNĄ

W PERCEPCJI RODZICÓW I ICH DZIECI

 

      1. Konflikty w wychowaniu przedmiotowym i pedagogice humanistycznej

    Konflikty są stałym elementem życia rodzinnego. Można je zdefiniować jako taki układ stosunków i interakcji pomiędzy rodzicami lub rodzicami i dziećmi, gdzie wyraźnie uświadamiają oni sobie dysonanse, sprzeczności interesów, aspiracji, dążeń i postaw, które ich zarazem łączą i dzielą[1]. W praktyce życia rodzinnego antagonizmy mogą przybierać różnorodne formy, od wrogości, rywalizacji i czynnej walki w celu wyeliminowania lub podporządkowania sobie przeciwnika, postawienia na swoim, do dialogu celem wspólnego rozwiązania problemu. Ogólnie rzecz biorąc w teorii wychowania można wyróżnić dwa główne stanowiska dotyczące sposobów postrzegania procesów wychowawczych[2].

Pierwsze z nich określane jest mianem wychowania przedmiotowego, urabiającego, tradycyjnego, itp. Podejście to opiera się na scientystyczno-pozytywistycznym modelu badań naukowych, preferującym metody wypracowane przez nauki matematyczno-przyrodnicze (przełom XIX i XX w.). Cechą główną pedagogiki scientystycznej było stosowanie precyzyjnych technik manipulowania wychowankami, zaś w nauczaniu stosowanie werbalizmu, indoktrynacji, materializmu. Sytuacje konfliktowe w tym systemie były postrzegane jako zjawiska negatywne, niepożądane, przeszkadzające w osiągnięciu celów wychowawczych i hamujące rozwój. W stosunkach pomiędzy rodzicami a dzieckiem istnieje ciągła rywalizacja, walka o władzę, której wynikiem może być: zwycięstwo rodziców, gdy to oni przy użyciu swej władzy i autorytetu arbitralnie rozstrzygają problem lub - przegrana rodziców, którzy poddają się, by zwyciężyć mogło dziecko.

W efekcie autorytarnego rozwiązywania konfliktów dzieci negatywnie nastawiają się do rodziców, mają słabą motywacje do wykonania zadania-polecenia, wykonują je ze strachu, niedbale, bez zaangażowania, mają poczucie krzywdy, niesprawiedliwości, nie mają sposobności do rozwinięcia samokontroli, dyscypliny wewnętrznej oraz odpowiedzialności, za własne czyny[3]. Metoda ta jest częściej stosowana przez rodziców, a negatywnym skutkiem jej stosowania jest dziecko lękliwe, zastraszone, nerwowe, często przejawiające wrogość względem swych wychowawców. Dziecko przegrywające ze swoimi rodzicami uczy się i kształtuje w sobie szereg negatywnych cech i postaw: buntu, przekory, oporu, wrogości, agresji, negacji, mściwości, kłamstwa, ukrywania uczuć, dominowania i tyranizowania innych, uległości, posłuszeństwa, wycofywania się, apatii, bierności, infantylizmu, poczucia osamotnienia i depresji.

            Uleganie dziecku w sytuacjach konfliktowych wiąże się również z wieloma negatywnymi skutkami. Dziecko wygrywające z rodzicami zazwyczaj uczy się ich lekceważyć, staje się samolubne i zarozumiałe, nieopanowane i impulsywne. Dziecko przyzwyczajone do postawienia na swoim, może doznać wstrząsu, gdy zostanie zwyciężone przez rówieśników, nauczyciela, lub innych dorosłych.
 


[1] A. Olubiński: Konflikty rodzice-dzieci dramat czy szansa? Toruń 2001, s. 27.

[2] Tamże, s. 14-20.

[3] T. Gordon: Wychowanie bez porażek. Warszawa 1991.                                                                                                               

                                                                                                                                                       str. 2